غلامحسين افضل الملك
166
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
مشغول باشند و دفع اشرار كنند . اين اوقات عماد الملك پسر مرحوم عماد الملك كه از احفاد مير كلان عرب است حكومت دارد و با اين سكنهء ناىبند از بنى اعمام است و هر سال از طبس براى ريشسفيدان اينجا ارمغان و خلعت و بالاپوش مىفرستند اينها فدائى او هستند . اهل ناىبند از عهد قديم به كلى از ماليات و عوارض ديوانى و تاخت و تاز واليان خراسان و حكّام طبس معافا مرفوع القلم هستند . فرمان معافات ايشان نزد عماد الملك حاكم طبس است . تمام اهل اين ده نوكر ديوان شده . ماليات را به اين جهت به اينها بخشيدهاند كه زوار و قوافل اين راه را از شر غارت و راهزنى طايفهء بلوچ كه در سيستان هستند و سابقا تا به اين منازل آمده راهزنى مىكردند برهانند و در اراضى لوط تا منزل « حوض خان » كه كاروانيان گم مىشوند و در كوير هلاك مىشوند دنبال آنها تا بيست فرسخ در كوير رفته ايشان را پيدا كنند . اهل اينجا راضى ندارند كه به قدر خود زراعت كنند . جزئى گندمى مىكارند ولى اهل سيستان گندم و جو و كاه و بعضى چيزهاى ديگر از سيستان آورده باهل ده ميفروشند و آنها از براى كاروانيان ذخيره نگاه مىدارند و مىفروشند و دخل مىبرند . الآن پانصد نفر مرد جنگى كارآمد از ميان اين ده بيرون مىآيد كه همه از براى حفظ قوافل مأمور هستند ، و بلوچ سيستان از ترس اينها نمىتواند در اين اطراف راهزنى كند . از اينجا تا بيرجند سه منزل راه است . در دو فرسخى اينجا محلى است كه به « ديك رستم » معروف است . آب بسيار كم معدنى از آنجا بيرون مىآيد . بعضى از اهل كاروان كه راهرا گم كردهاند آنجا را ديدهاند . در اين قريه و كنار آن كاروانسرائى نيست و زوار و اهل قافله نمىتوانند بالاى كوه روند و ميان خانهء رعايا منزل كنند . اگر اهل قافله پانزده يا بيست نفر باشند پاى ده زير نخلها يا كنار نهر زير ديوارى مىتوانند زندگانى كنند . و اگر عدهء قافله زياد باشد كارشان به سختى مىكشد بايد
--> - كرد كه هر دو بايد به جمع باشد .